Postępowanie u chorych z rakiem odbytnicy po całkowitej odpowiedzi na leczenie neoadiuwantowe

Standardowym i zalecanym postępowaniem u chorych z rakiem odbytnicy jest terapia neoadiuwantowa z następczym leczeniem operacyjnym. Ostatnie dwie dekady przyniosły doniesienia, że u wybranych chorych można zastosować strategię watch-and-wait (WW) w przypadku całkowitej odpowiedzi klinicznej na leczenie neoadiuwantowe. Takie postępowanie pozwala uniknąć operacji oraz jej powikłań. W przypadku nawrotu nowotworu konieczne jest pilne wykonanie operacji (tzw. ratunkowy zabieg operacyjny).
W czasopiśmie JAMA Oncology opublikowano jednoośrodkową (Memorial Sloan Kettering Cancer Center) retrospektywną analizę serii przypadków pacjentów (n=249), u których rozpoznano raka gruczołowego odbytnicy w okresie od 1 stycznia 2006 do 31 stycznia 2015 roku. Mediana okresu obserwacji wyniosła 43 miesiące. Porównano grupę 113 chorych, którzy uzyskali całkowitą odpowiedź na terapię neoadiuwantową i zgodzili się na strategię WW (z ewentualnym ratunkowym zabiegiem chirurgicznym) z grupą 136 chorych, u których po leczeniu neoadiuwantowym wykonano całkowite wycięcie mezorektum i stwierdzono całkowitą odpowiedź patomorfologiczną.
Ocenianym pierwszorzędowym punktem końcowym było występowanie wznowy miejscowej i całkowite przeżycie 5-letnie. W ramach drugorzędowych punktów końcowych oceniano między innymi przeżycie wolne od nowotworu.
W grupie WW stwierdzono 22 wznowy miejscowe wykryte podczas rutynowych badań kontrolnych, a chorzy poddani zostali leczeniu operacyjnemu. Nie stwierdzono wznów miejscowych w drugiej grupie pacjentów. 5-letnie przeżycie wyniosło 73% w grupie WW i 94% w drugiej grupie pacjentów. Przeżycie wolne od nowotworu wyniosło odpowiednio 75% i 92% w ciągu 5 lat. U chorych ze wznową miejscową stwierdzono istotnie większą częstość przerzutów odległych (36% vs. 1%, p<0,001). W grupie WW u 82% chorych możliwe było zachowanie odbytnicy.

Zapamiętaj:
• Strategia WW w wybranej grupie chorych z rakiem odbytnicy, u których uzyskano całkowitą odpowiedź kliniczną pozwala na zachowanie odbytnicy i uniknięcie wznowy miejscowej
• Strategia WW wiąże się gorszym całkowitym 5-letnim przeżyciem i gorszym 5-letnim przeżyciem wolnym od nowotworu

Piśmiennictwo:
J.J. Smith i wsp. Assessment of a watch-and-wait strategy for rectal cancer in patients with a complete response after neoadjuvant therapy. JAMA Oncol. 2019; 5 (4): e185896. doi: 10.1001/jamaoncol.2018.5896